Dynamische energiemarkten, slimme aankoopstrategieën
De kerntaak van veb als aankoopcentrale blijft ook met de komst van ETS2 onveranderd: de voordelen van dynamische energiemarkten maximaal vertalen naar lagere kosten voor aangesloten klanten. Om dat te realiseren, investeert veb continu in marktkennis, aankoopexpertise en juridisch onderbouwde aanbestedingsmodellen. Dit stelt hen in staat om goede prijzen te garanderen.
Dat is geen eenvoudige opdracht. Als aankoopcentrale organiseert veb zijn opdrachten conform de wetgeving op de overheidsopdrachten. Dankzij deze rol worden aangesloten klanten vrijgesteld van deze verplichtingen, aangezien veb de aanbestedingsverantwoordelijkheid overneemt.
Het organiseren van een openbare aanbesteding in de energiesector is vandaag meer dan ooit een multidisciplinaire oefening met vele mogelijke valkuilen. Energietechnische kennis, aankoopexpertise en juridische knowhow moeten daarbij voortdurend met elkaar worden verzoend. Bovendien gaat een typische overheidsopdracht vaak gepaard met een langdurig traject.
Dat staat op het eerste gezicht haaks op de realiteit van energiegerelateerde markten. Energieproducten, certificaten en andere verhandelbare componenten worden immers vaak verhandeld in een omgeving waar snelheid centraal staat. Prijzen worden op zeer korte termijn gevormd en transacties worden traditioneel via directe onderhandelingen afgesloten.
Het verzoenen van deze twee werelden vormt al sinds de oprichting één van de kerntaken van veb.
Continu zoeken naar betere aankoopmodellen
Om tot efficiënte aankoopmodellen te komen, investeert veb permanent in marktkennis en marktdialoog.
Een grondig begrip van de marktwerking vormt daarbij de basis. Welke prijsdrivers spelen een rol? Welke risico's ervaren marktpartijen? Welke contractvormen leven in de markt? Welke nieuwe spelers treden toe?
Via continue marktconsultaties, Requests for Information en structurele contacten met zowel regulatoren als marktpartijen houdt veb voortdurend de vinger aan de pols. Tegelijk wordt actief gezocht naar nieuwe potentiële deelnemers om de concurrentie te versterken en de markttoegang te verruimen.
Deze aanpak maakt het mogelijk om aankoopstrategieën voortdurend te verfijnen en af te stemmen op de snel evoluerende energiemarkten.
Voortdurende mededinging als hefboom voor lagere prijzen
Een cruciaal element binnen de aankoopstrategie van veb is het blijvend verzekeren van mededinging, ook nadat een overeenkomst gesloten is.
Het verschil met een klassieke aanbesteding wordt duidelijk bij OTC-transacties (Over The Counter) waarmee vaste energieprijzen worden vastgelegd.
Wanneer een organisatie zelf een aanbesteding organiseert, beschikt zij na contractsluiting doorgaans slechts over één enkele leverancier. Op het moment dat een click-aanvraag gebeurt, wordt de prijs uitsluitend door die ene leverancier aangeboden. Op dat ogenblik speelt er geen effectieve concurrentie meer.
Dit creëert twee uitdagingen. Enerzijds rijzen vragen omtrent de verenigbaarheid met de principes van de wetgeving inzake overheidsopdrachten. Anderzijds wordt steevast een niet-transparante premie aangerekend die niet te beoordelen is door de afnemer.
Binnen de veb-werking verloopt dit anders.
Wanneer een klant een click-aanvraag uitvoert, worden meerdere vooraf gecontracteerde marktpartijen op hetzelfde moment met elkaar in competitie gebracht. De prijs wordt dus niet door één leverancier bepaald, maar ontstaat uit effectieve concurrentie tussen verschillende aanbieders.
Dit model levert twee belangrijke voordelen op:
- een marktconforme en competitieve prijs
- een juridisch robuuste oplossing waarbij de mededinging behouden blijft, ook na de oorspronkelijke contractsluiting
Precies deze opgebouwde expertise in het organiseren van concurrentie binnen dynamische energiemarkten vormt een belangrijke meerwaarde voor publieke afnemers.
Een markt die vertrouwd aanvoelt
De voorbije jaren bouwde veb uitgebreide expertise op in de aankoop, trading en facturatie van uiteenlopende energiecomponenten.
Sinds de start in 2012 bouwde onze experts ervaring op met onder meer:
- groenestroomcertificaten in de verschillende gewesten
- warmtekrachtcertificaten in het Vlaamse Gewest
- garanties van oorsprong die een 100% groene energielevering verzekeren
- forward energieproducten binnen click-contracten
In deze markten worden verhandelbare producten aangekocht, beheerd, desgevallend ingediend bij regulatoren en uiteindelijk verwerkt op de energiefactuur. De opgebouwde expertise vormt een sterke basis om ook nieuwe marktmechanismen op een kostenefficiënte en juridisch correcte manier aan te pakken.
ETS2: een nieuwe marktuitdaging
Vanaf 2028 treedt het tweede Europese emissiehandelssysteem, ETS2, in werking. Dit systeem breidt de bestaande Europese koolstofmarkt uit naar sectoren die vandaag niet onder het klassieke ETS1 vallen, zoals gebouwverwarming, wegvervoer en bepaalde industriële toepassingen.
Concreet zullen leveranciers van fossiele brandstoffen vanaf 2028 jaarlijks emissierechten moeten aankopen voor de CO₂-uitstoot die vrijkomt bij het gebruik van de brandstoffen die zij op de markt brengen. De kosten hiervan zullen uiteindelijk worden doorgerekend aan de eindgebruiker via de energiefactuur.
Organisaties die aardgas, stookolie of propaangas gebruiken voor verwarming, of fossiele brandstoffen inzetten voor mobiliteit, zullen de impact van ETS2 dus rechtstreeks voelen.
De emissierechten die nodig zijn om aan deze wettelijke verplichtingen te voldoen, zijn verhandelbare producten. Marktpartijen kunnen deze rechten op verschillende manieren verwerven. Enerzijds is er de primaire markt, waar de Europese Unie ETS2-rechten via officiële veilingen uitgeeft. Anderzijds ontstaat een secundaire markt waarop rechten onder meer via gespecialiseerde marktpartijen via bilaterale transacties kunnen worden aangekocht, en zal er ook een derivatenmarkt bestaan.
ETS2: een markt in beweging vraagt om een flexibele strategie
Hoewel ETS2 voor veel organisaties een nieuw systeem vormt, sluit het sterk aan bij markten waarin veb al meer dan een decennium actief is.
Diezelfde filosofie die vandaag wordt toegepast voor energieproducten en certificaten, wordt daarom ook toegepast op de voorbereiding van het ETS2-mechanisme.
Door nu al de marktmechanismen, handelskanalen, prijsvormingsprocessen en juridische randvoorwaarden grondig in kaart te brengen, werkt veb aan een aankoopmodel dat toegang geeft tot ETS2-rechten tegen marktcompetitieve voorwaarden, volledig conform de wetgeving op de overheidsopdrachten.
De werkwijze van veb blijft ook in het kader van ETS2 onveranderd: de voordelen van een dynamische energiemarkt maximaal vertalen naar lagere kosten voor de aangesloten klanten. Vanaf de invoering van ETS2 zal die expertise zich ook weerspiegelen in de component emissierechten van de aardgasfactuur.