02.04.26

Warmtepomp of aardgasketel? Een vergelijking

Warmtepomp versus gasketel

De publieke sector staat voor een grote uitdaging: gebouwen moeten tijdig verduurzamen om de klimaatdoelstellingen van 2050 te behalen. Omdat de Vlaamse energievraag voor gebouwen en industrie voor 60% uit warmte bestaat (bron: Warmtenetwerk Vlaanderen), speelt verwarming in het behalen van deze doelstellingen een centrale rol.  

Hoewel warmtepompen een sleuteltechnologie vormen voor de elektrificatie van warmte, is de keuze voor een nieuw systeem nooit vanzelfsprekend. De technische en financiële randvoorwaarden verschillen sterk per gebouw. Dit artikel zet de belangrijkste voor- en nadelen van gasketels en warmtepompen helder op een rij, en maakt een financiële vergelijking aan de hand van een fictief voorbeeld. 

Plan een gesprek over groene warmte

1. Technische vergelijking

De aardgasketel: operationele flexibiliteit versus onzekere toekomst

Een verbrandingsketel (meestal op aardgas) wekt warmte op door fossiele brandstof te verbranden, en via een warmtewisselaar water op te warmen dat vervolgens door het verwarmingssysteem wordt gepompt. Het is een vertrouwde technologie die vandaag nog vaak wordt geplaatst bij vervanging van een bestaande installatie. 

Is deze verwarmingsmethode echter nog toekomstbestendig in het licht van de verwachte tendensen in de energiemarkt voor de komende 15 tot 30 jaar? Hieronder geven we een overzicht van de huidige en toekomstige voor- en nadelen van verwarmen met een aardgasketel. 

Voordelen van een aardgasketel 

  • Een aardgasketel heeft een eerder lage investeringskost.
  • Het systeem werkt op hoge temperaturen, wat het geschikt maakt voor gebouwen met een hoge warmtevraag.
  • Het heeft een hoge piekcapaciteit: het kan snel veel warmte leveren, waardoor er geen capaciteitsproblemen zijn bij bv. zeer koud weer.
  • Een aardgasketel is geschikt voor oudere of slecht geïsoleerde gebouwen.
  • Deze technologie is meestal compatibel met bestaande radiatoren.
  • Er zijn slechts beperkte aanpassingen nodig bij vervanging.

Nadelen en risico’s 

  • De verbranding van aardgas heeft een hoge CO₂-uitstoot.
  • De afhankelijkheid van fossiele brandstoffen maakt deze technologie bijzonder gevoelig voor de gevolgen van geopolitieke spanningen.
  • Gas wordt de komende jaren sterk duurder (o.a. door ETS2 en de taxshift).
  • Er is regelmatig (verplicht) onderhoud nodig, waardoor de exploitatiekosten kunnen oplopen.
  • Er zijn verschillende veiligheidsrisico’s (waaronder een gaslek, brandgevaar of CO-vergiftiging).
  • Deze technologie heeft een lagere energie-efficiëntie dan een warmtepomp.
  • Een aardgasketel is niet toekomstbestendig bij de uitfasering van fossiele brandstoffen.
Conclusie 

De verbrandingsketel is vooral een korte termijn-oplossing, terwijl de nadelen vooral op middellange en lange termijn voelbaar worden. 

Gasinstallatie

De warmtepomp: hoge efficiëntie en toekomstgericht

Een elektrische warmtepomp haalt warmte uit de omgeving (lucht, bodem of water) en zet die om in bruikbare warmte voor het gebouw. 

Warmtepompen bieden publieke organisaties een duidelijk pad richting een klimaatneutraal en efficiënt gebouwenpark, maar welke andere voordelen biedt een overstap naar een warmtepomp nog? Hieronder een overzicht van de voor- en nadelen van het gebruik van een warmtepomp. 

Voordelen van een warmtepomp 

  • Zeer lage CO2-uitstoot (zeker bij groene stroom).
  • Warmtepompen zijn veel energie-efficiënter dan een aardgasketel.
  • Ze vereisen minder onderhoud.
  • Een warmtepomp kan het energielabel (EPC) van een gebouw verbeteren (raadpleeg hiervoor de tijdlijn van de verplichtingen binnen de energietransitie).
  • Een warmtepomp verhoogt het comfort in combinatie met lage-temperatuurverwarming, wat algemeen als aangenamer wordt ervaren.
  • Dit systeem biedt ook de mogelijkheid tot (actieve of passieve) koeling in de zomer.
  • Deze technologie is sterk toekomstgericht en goed combineerbaar met hernieuwbare energie, zoals zonnepanelen.
Uitdagingen en aandachtspunten 

  • Een gebouw moet “warmtepompklaar” zijn. Dit betekent dat het gebouw doorgaans voldoende geïsoleerd moet zijn, zodat er een lagere warmtevraag is en het systeem op lage-temperatuurafgifte kan werken.
  • De warmteafgiftesystemen moeten over het algemeen kunnen functioneren op lage temperaturen (bv. ventiloconvectoren of vloerverwarming).
  • Er is voldoende plaats nodig voor de verschillende onderdelen, waaronder de binnen- en buitenunits.
  • Er kan mogelijk geluidshinder optreden van de buitenunits.
  • Soms is er een verzwaring nodig van het elektrisch aansluitvermogen.

Conclusie 

Een warmtepomp is een toekomstgerichte oplossing die op middellange termijn verschillende voordelen biedt. Er moet in de meeste gevallen echter eerst voldaan worden aan een aantal randvoorwaarden, wat voor technische of financiële uitdagingen kan zorgen.  

Wil je meer informatie over warmtepompen? Herbekijk dan één van onze mini-learnings: 

Stel je vraag tijdens één van onze webinars 

Is jouw publieke organisatie klaar voor fossielvrij verwarmen?

Vergelijkende tabel warmtepomp versus aardgasketel

AspectAardgasketelWarmtepomp
Investeringskost
✅ Lagere aankoopprijs
❌ Hogere initiële investering
Energie-efficiëntie
❌ Minder efficiënt
✅ Zeer energie-efficiënt
CO₂-uitstoot
❌ Hoge uitstoot
✅ Nul uitstoot, in combinatie met groene elektriciteit
Compatibiliteit
✅ Te koppelen aan bestaande radiatoren, zonder voorwaarden
❌ Lage-temperatuurafgifte nodig
Geschikt voor oudere gebouwen
✅ Geen extra isolatie vereist
❌ Goede isolatie noodzakelijk
Comfort
❌ Hoge warmtepiek
✅ Constante, aangename warmte
Koeling
❌ Geen koeling mogelijk
✅ Sommige warmtepompen kunnen ook koelen
Onderhoud
❌ Regelmatig onderhoud nodig
✅ Minder onderhoud
Ruimtevereisten
✅ Compact systeem
❌ Buitenunit + binnenunit nodig
Geluidsniveau
✅ Stil systeem
❌ Buitenunit kan geluid geven
Toekomstbestendigheid
❌ Niet toekomstbestendig door uitfasering gas
✅ Heel toekomstgericht
Energieprijzen
❌ Afhankelijk van gasprijzen
✅ Draait op elektriciteit
Elektrische aansluiting
✅ Geen verzwaring nodig
❌ Mogelijk netverzwaring nodig

De hybride oplossing: een slimme tussenstap 

Voor publieke gebouwen waar een volledige overstap naar elektrische verwarming (nog) niet mogelijk is wegens technische of financiële beperkingen, kan een hybride systeem een haalbare, realistische tussenoplossing zijn. De warmtepomp dekt het grootste deel van het jaar de warmtevraag, terwijl de gasketel enkel bijspringt tijdens koude periodes (< 4 °C) en voor sanitair warm water. Zo daalt de CO₂-uitstoot meteen, zonder dat ingrijpende renovaties dienen te gebeuren. 

Wil je meer informatie over hybride systemen? Herbekijk dan onze mini-learning:  

Stel je vraag tijdens één van onze webinars 

2. Financiële vergelijking

Hoewel duurzaamheids- en comfortargumenten zwaar doorwegen, speelt de financiële haalbaarheid een grote rol in de beslissing om de overstap te maken naar fossielvrije verwarming. Enerzijds heeft de installatiekost een grote invloed, maar anderzijds moet er ook gekeken worden naar de verbruikskosten gedurende de levensduur van het gekozen systeem.  

Hierin speelt het prijsverschil tussen gas en elektriciteit, de zogenaamde ‘price gap’, een belangrijke rol. Elektriciteit is momenteel nog duurder dan aardgas, maar dankzij verschillende beleidsmaatregelen zal dit evenwicht veranderen. Onder andere de taxshift van elektriciteit naar gas en stookolie in 2028, ETS2 en de uitfasering van fossiele brandstoffen, maar ook geopolitieke spanningen, zullen een verandering in deze verhouding veroorzaken. 

Voorbeeldcase 

We vertrekken vanuit een herkenbare probleemstelling binnen publieke organisaties: de bestaande verwarmingsinstallatie voldoet niet langer of is aan vervanging toe. Wat is dan de meest geschikte vervolgstap? We werken dit uit aan de hand van een voorbeeld. 

Er zijn verschillende mogelijkheden, maar voor deze vergelijking kijken we naar de twee genoemde technologieën uit dit artikel: 

  • De huidige gasketel vervangen door nieuwe gasketel.
  • De overstap naar warmtepomp (Bodem-water warmtepomp, lucht-water warmtepomp of lucht-lucht warmtepomp. Zie artikel over warmtepompen.).
Voor deze case gaan we uit van een aantal aannames: 
  • Het gaat om een middelgroot publiek gebouw met een gemiddelde bezettingsgraad.
  • De huidige aardgasketel heeft een vermogen van 200 kW; een dergelijk vermogen is geschikt voor grotere gebouwen. zoals scholen, gemeentelijke infrastructuur of woonzorgcentra.
  • Er wordt uitgegaan van 1500 vollasturen per jaar1.
  • Het gebouw is al voldoende geïsoleerd en is dus warmtepompklaar.
  • De huidige afgiftesystemen kunnen behouden blijven.
     

1 Dit is het theoretische aantal uren dat een energie-installatie op vol vermogen moet draaien om de jaarlijkse energieproductie of warmtevraag te dekken.
 

Drie verschillende scenario’s zijn uitgewerkt: 

  1. Huidige energieprijzen: €0,08/kWh gas en €0,23/kWh elektriciteit (veb-prijzen).
  2. Invoer ETS 2 (scenario vanaf 2028): koolstofprijs tussen €60–€100 per ton CO₂.
  3. Invoer ETS2 + duurder aardgas (taxshift): +10% tot +20% op de gasprijs (scenario vanaf 2028).
Grafiek: vergelijking stookplaats versus warmtepomp huidige energieprijzen van veb
Grafiek: vergelijking stookplaats versus warmtepomp met invoer ETS2
Grafiek: vergelijking stookplaats versus warmtepomp met invoer ETS2 en stijging gasprijs van veb

Conclusie

Uit deze berekening blijkt dat de investering in een warmtepomp financieel voordeliger is dan een aardgasketel (het zogenaamde financiële kantelpunt) als deze lang genoeg in gebruik blijft: vanaf 12 jaar voor scenario 1, vanaf 7 jaar voor scenario 2 en zelfs al vanaf 5 jaar voor scenario 3. In alle drie de scenario’s ligt het financieel kantelpunt vóór het einde van de levensduur van de installatie, wat betekent dat in elk scenario de warmtepomp de meest voordelige keuze is op lange termijn. 

Hoewel de huidige ‘price gap’ in combinatie met de nodige technische aanpassingen de keuze voor warmtepompen momenteel nog uitdaagt, wijst het financieel kantelpunt erop dat in alle drie de scenario’s de overstap naar een warmtepompsysteem voor de publieke sector op middellange termijn financieel gezien de meest rendabele investering is. 

3. Synergie met hernieuwbare energie en opslag

De overstap naar elektrische verwarming met warmtepompsystemen biedt aanvullende strategische voordelen wanneer deze wordt gekoppeld aan andere duurzame technieken zoals zonnepanelen (PV) of batterijen. Het combineren van warmtepompen met zonnepanelen en batterijen verhoogt het zelfverbruik en vermindert de afhankelijkheid van volatiele elektriciteitsprijzen. Zonnepanelen leveren directe groene stroom voor de warmtepomp, terwijl batterijen overtollige energie opslaan en piekverbruik afvlakken. Samen verlagen deze technieken het benodigde aansluitvermogen en maken ze het gebruik van warmtepompen aantrekkelijker.

Beide systemen verlagen zo de afhankelijkheid van volatiele marktprijzen en het vereiste aansluitvermogen van het gebouw, om op die manier het gebruik van warmtepompen aantrekkelijker te maken.  

4. Conclusie

De vergelijking tussen klassieke fossiele verwarmingsinstallaties en warmtepompen toont dat zowel technische als financiële factoren bepalen welke verwarmingsoplossing het meest geschikt is voor publieke gebouwen. 

Het bepalen van het juiste investeringsmoment wordt steeds crucialer voor publieke organisaties. Door tijdig af te wegen hoelang een bestaande installatie nog betrouwbaar en kostenefficiënt kan functioneren, voorkom je stijgende exploitatiekosten en onverwachte budgettaire druk. 

Warmtepompen vragen vandaag nog specifieke randvoorwaarden en een gerichte investeringskeuze, maar de markt evolueert snel richting gunstigere economische omstandigheden. Stijgende aardgasprijzen, toenemende CO₂-kosten en de groei van hernieuwbare energiebronnen versterken het voordeel van elektrische oplossingen. 

Daardoor worden warmtepompen — al dan niet in hybride opstelling als tussenstap — op middellange termijn een financieel rendabele, toekomstbestendige én duurzame keuze voor publieke gebouwen. 

Als je de overstap verder wil verkennen of wil weten welke technologie het best past bij jouw specifiek gebouw, dan kan je terecht bij veb voor begeleiding op maat. 

Meer info

Wil je graag te weten komen welke opties aantrekkelijk zijn voor jouw organisatie? 
Vraag een gesprek aan via onderstaande link of stel een vraag over groene warmte.

Plan een gesprek

Nuttige documenten