“Het pleidooi voor niet-bouwen is geen dogma tegen bouwen, maar eerder een pleidooi tegen nodeloze nieuwbouw.”
De kapel speelde jarenlang een centrale rol binnen de school en de bredere gemeenschap. Naast religieuze vieringen vonden er ook lezingen, concerten, academische zittingen, theatervoorstellingen en tal van sociale activiteiten plaats. Daarmee vormde de kapel een belangrijke schakel tussen de school en de inwoners van Hoogstraten.
De uitdaging
Het Klein-Seminarie in Hoogstraten staat voor een ingrijpende restauratie van onder meer de inkom, kapel, gevels, daken, klaslokalen en het buitenschrijnwerk. Via Team Vlaams Bouwmeester werd daarvoor een Open Oproep gelanceerd.
Een belangrijke uitdaging was de toekomst van de kapel. Door het afnemende religieuze gebruik stond die ruimte steeds vaker leeg. Aanvankelijk werd gedacht aan een bijkomend bouwvolume om tegemoet te komen aan de ruimtenoden van de school. Architectuurbureau RE-ST stelde die noodzaak echter in vraag.
De aanpak
In plaats van uit te breiden, werd gezocht naar manieren om bestaande ruimtes beter te benutten.
De aanpak bestond uit drie stappen:
- Analyse van het ruimtegebruik: lesroosters en bezettingsgegevens maakten duidelijk welke ruimtes onderbenut waren.
- Testen van nieuwe functies: de kapel werd tijdelijk ingezet voor studeerplekken, lezingen, concerten en activiteiten van externe organisaties. Zo werd aangetoond dat de ruimte opnieuw een actieve rol kan spelen binnen de school en de bredere gemeenschap.
- Herwaarderen van bestaande kwaliteiten: ook voor de inkom werd gekeken naar het aanwezige potentieel in plaats van naar nieuwbouw. Architect Dimitri Minten benadrukt: "De bestaande inkom is één van de mooiste inkommen die ik ken in Vlaanderen. Soms zien opdrachtgevers de schoonheid van hun eigen patrimonium niet meer."
Deze aanpak toont hoe een beter inzicht in gebruikspatronen en de aanwezige ruimtelijke kwaliteiten kan leiden tot doordachte keuzes die vertrekken vanuit bestaande gebouwen in plaats van bijkomende nieuwbouw.
Het resultaat
De proefopstelling in de kapel en de ruimtescan gaven de school inzicht in hoe bestaande ruimtes beter benut kunnen worden. Daardoor ontstond niet alleen een restauratieplan, maar ook een bredere visie op een campus die meerwaarde creëert voor zowel de school als de omgeving.
Resultaten
- De kapel kreeg een bredere maatschappelijke functie met studeerplekken, lezingen, concerten en workshops.
- Beter inzicht in het ruimtegebruik, waardoor investeringen gerichter kunnen worden gepland.
- Voorbereiding van restauratiewerken aan daken, gevels en buitenschrijnwerk.
- Ontwikkeling van vijf nieuwe klaslokalen en een multifunctionele gang binnen de bestaande infrastructuur.
- Meer verbinding tussen school, leerlingen, verenigingen en buurtbewoners.
- Extra maatschappelijke meerwaarde zonder bijkomende nieuwbouw.
Fotogallerij
Gelijkaardig project voor jouw organisatie?
Onze experts bespreken graag de mogelijkheden voor uw gebouwen en patrimonium.
